Header Instawalk Waterbazen / Copyright © JTravel.nl

Nederland, waterland
Nederland is heel kwetsbaar voor overstromingen. De reden is dat ongeveer een kwart van ons land ligt onder zeeniveau. De Rijn, Waal, Nederrijn, Lek, IJssel en Maas stromen door Nederland en door klimaatverandering stijgt de zeespiegel. Het leidt tot hogere rivierstanden en extra neerslag. Ook de bodem daalt. Allemaal redenen om ons land te beschermen tegen hoogwater. Dit blijft van levensbelang voor miljoenen Nederlanders en de Nederlandse economie. Nederland is een #waterbaas. Zonder dijken, duinen en andere waterkeringen zou een kwart van Nederland onder water staan. Nederlandse waterbouwers zijn in de hele wereld actief om overstroomde gebieden waterveilig te maken.

Logo van de tentoonstelling Waterbazen

Tentoonstelling Waterbazen: 800 jaar 'watergevecht'
De tentoonstelling Waterbazen gaat over 800 jaar Nederlandse strijd tegen het water. De oprichting van Rijkswaterstaat in 1798 speelde hierbij een belangrijke rol. Meer dan twee eeuwen na de dood van Conrad, op 18 november 2013, begon de restauratie van het marmeren grafmonument in de St. Bavokerk van Conrad en Brunings. Doordat er plotseling veel aandacht werd besteed aan het monument, kwam het idee om het verhaal van Brunings en Conrad op een bijzondere manier te vertellen. De restauratie van het graf was in 2014 voltooid. Daarna creëerde Rijkswaterstaat samen met de Hoogheemraadschappen Rijnland en Hollands Noorderkwartier, het Cruquius Museum en de vereniging Vrienden van de St. Bavokerk de tentoonstelling 'Waterbazen'. In deze tentoonstelling wordt het verhaal van de Nederlandse strijd tegen het water verteld en wordt de belangrijke rol van Christiaan Brunings en Frederik Willem Conrad benadrukt. De laatste rustplaats van de waterbouwkundigen in de St. Bavokerk is gekozen als hoofdlocatie. Hun grafmonument is populair bij toeristen, maar het verhaal is voor veel mensen onbekend. In het Cruquius Museum wordt aandacht besteed aan de naamgever, Nicolaus Cruquius. Hij heeft een enorme bijdrage geleverd aan de meteorologie als weer- en waterbouwkundige en cartograaf, en is verantwoordelijk voor de langste doorlopende weermetingen ter wereld. Het Rijnlandshuis in Spaarndam was vooral aan het begin van de 19e eeuw een belangrijke plek vanwege de scheepvaart- en spuisluizen en de strategische ligging tussen het Spaarne en het IJ.
De verschillende exposities op de drie locaties hebben de gemeenschappelijke titel 'Waterbazen'. In de tentoonstelling is uitgebreid aandacht voor het waterbeheer in het verleden. Maar ook de huidige situatie en de toekomst worden multimediaal in beeld gebracht. Deze expositie is door Rijkswaterstaat georganiseerd in samenwerking met het hoogheemraadschap van Rijnland, het hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, het Cruquius Museum en de Vereniging Vrienden van de Grote of St. Bavokerk.
De St. Bavokerk in Haarlem is de hoofdlocatie van de tentoonstelling. Andere tentoonstellingsonderdelen kunt u in het Cruquius Museum in Cruquius en het Rijnlandshuis in Spaarndam bezoeken.

Thema's van de tentoonstelling Waterbazen
• Waterschappen en Rijkswaterstaat
De waterschappen bestaan al sinds de 13e eeuw. De waterschappen beschermen ons tegen wateroverlast. Het oudste waterschap is in 1255 opgericht. Het waterbeheer werd vanaf 1795 meer en meer een taak van de centrale overheid.
• Christiaan Brunings (1736-1805)
Christiaan Brunings stelde een plan op voor een nationale waterstaatsorganisatie. De oprichting van het nationale Bureau van den Waterstaat, voorloper van Rijkswaterstaat was in mei 1798.
• Frederik Willem Conrad (1769-1808)
Brunings overleed in 1805. Zijn opvolger was Frederik Willem Conrad. Hij werd generaal-opziener van het Rijnlandse hoogheemraadschap. Twee jaar later werd hij inspecteur-generaal van de Waterstaatsdienst.
• Rijnlandse Slaperdijk
De Slaperdijk moest van Amsterdam laag blijven. Dit omdat deze bij hoogwater overliep en Amsterdam geen wateroverlast had. In 1801 was er een overstroming. Een gevolg hiervan was dat Conrad in 1806 de dijk liet verhogen.
• Katwijkse uitwatering
De minister van Waterstaat wilde in 1802 een verbetering van de afwatering van het Rijnland. De oplossing werd gevonden in een nieuwe uitwatering bij Katwijk. De afwatering werd in 1804 onder leiding van Christiaan Conrad aangelegd.
• Droogmaking Haarlemmermeer
Dit is het meest spraakmakende waterbeheerproject van de 19. Er waren maar liefst 3 enorme stoomgemalen voor nodig die door Engelse ingenieurs gebouwd werden. Deze stoomgemalen klaarden deze klus in een paar jaar.
• Kustbescherming in de 20e eeuw
Nederland werd op 1 februari 1953 diep getroffen door een watersnoodramp. Hierbij kwamen 1.836 mensen om het leven. Dit is de reden dat er een Deltaplan werd opgesteld. Oplossingen werden gevonden in het afdammen van zeegaten en versterkingen van waterkeringen.
• Ruimte voor de rivier
Onze rivieren krijgen steeds meer regen- en smeltwater te verwerken. Het programma 'Ruimte voor de Rivier' werd opgesteld en zorgt er nu voor dat op 30 plaatsen meer waterruimte. Dit gebeurde via het verleggen van dijken en het graven van geulen.
• Versterking kustlijn
De waterbeheerders spuiten sinds de jaren 90 van de vorige eeuw zand op. Dit zorgt er voor dat de kustlijn blijft bestaan. Er zijn sinds 2007 10 zwakke kustplekken versterkt. Voorbeelden zijn te vinden bij de Hondsbossche Zeewering en voor de kust voor Callantsoog.
• De Zandmotor
Langs de kust bij Ter Heijde is in 2011 een schiereiland gemaakt. Dit is de Zandmotor. Hier wordt door waterbeheerders onderzocht of wind, golven en stroming het zand verplaatsen, zodat strand en duinen aangroeien.
• Deltaprogramma 'meerlaagseveiligheid'.
De waterveiligheidsbeleid is gericht op het voorkomen van overstromingen. Ook ziet u hier hoe toekomstige steden eruitzien als er rekening gehouden wordt met overstromingsrisico’s en ook rampbeheersing krijgt hier aandacht.
• Inspelen op klimaatverandering
De waterveiligheidsbeleid is gericht op het voorkomen van overstromingen. Ook ziet u hier hoe toekomstige steden eruitzien als er rekening gehouden wordt met overstromingsrisico’s en ook rampbeheersing krijgt hier aandacht.

Tentoonstelling Waterbazen in de St. Bavokerk in Haarlem

Drie tentoonstellingslocaties
• Grote of St. Bavokerk in Haarlem
De Grote of St. Bavokerk bevindt zich op de Grote Markt in Haarlem. De kerk is een middeleeuwse gotische kruiskerk. In de kerk ziet u het grafmonument van de waterbouwkundigen Brunings en Conrad. De tentoonstelling is opgebouwd aan de buitenkant van het koor in de kerk.
De Grote of St. Bavokerk is geopend van maandag t/m zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur en op zondag in juli en augustus van 12.00 tot 16.00 uur.
De toegangsprijs voor volwassenen bedraagt € 2,50 per persoon, kinderen vanaf 12 jaar betalen € 1,25 per persoon en kinderen tot 12 jaar zijn gratis. (Prijzen zijn van 2017).

• Cruquius Museum in Cruquius
Dit museum vertelt u het verhaal over de droogmaking van het grote Haarlemmermeer in 1852. U ziet hier de kracht van de 19e eeuwse stoomtechnieken en de eeuwenlange strijd tegen het water. Het Cruquius Museum in Cruquius is gevestigd aan de Cruquiusdijk 27 in Cruquius (gemeente Haarlemmermeer).
De Cruquius Museum is geopend van maandag t/m vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur en op zaterdag, zondag en feestdagen van 11.00 tot 17.00 uur.
De toegangsprijs voor volwassenen bedraagt € 8,-- per persoon, kinderen van 13 t/m 17 jaar betalen € 6,-- per persoon, kinderen van 5 t/m 12 jaar betalen € 4,-- per persoon en kinderen tot 5 jaar zijn gratis. (Prijzen zijn van 2017).

• Rijnlandshuis Spaarndam
Het Rijnlandshuis dateert uit 1641. Dit gebouw is een rijksmonument. Deze plek was de vergader- en werkplaats van het hoogheemraadschap van Rijnland. Het Rijnlandshuis ligt tussen het Spaarne en het IJ aan de dijk. In Spaarndam staan de activiteiten van de begin 19e eeuwse Rijnlandse opzieners Brunings en Conrad centraal. Het gemeenlandshuis was voor hen, vanwege de scheepvaartsluizen en de spuisluizen, die de Noordelijke afwatering van het hoogheemraadschap van Rijnland vormden, een belangrijke plek. een ander heel groot belang was het onderhoud van de kwetsbare Spaarndammerdijk. Het gemeenlandshuis werd gebruikt als uitvalsbasis voor onderhouds- en reparatiewerkzaamheden aan de dijk en de sluizen en voor het verzamelen en instrueren van de manschappen in Spaarndam voor de bescherming van de dijk tegen stormvloeden. Het Rijnlandshuis in Spaarndam is gevestigd aan de Spaarndammerdijk 23 in Spaarndam.
Het Rijnlandshuis is geopend van woensdag t/m vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur.
De toegangsprijs bedraagt € 2,50 per persoon. (Prijzen zijn van 2017).

Objecten in de tentoonstelling Waterbazen

Vanaf de galerij in de St. Bavokerk in Haarlem

In de St. Bavokerk in Haarlem zijn 52 objecten te zien, dit zijn voorwerpen, rapporten, schilderijen, foto's en kaarten.
• Gebruiksvoorwerpen:
meerpalen die worden gebruikt voor het vastleggen van schepen; een door paalworm aangetaste paal uit het Westfriese Omringrijk; een seinlantaarn die 's nachts werd opgehangen in één van de molenwieken van een speciaal daarvoor aangewezen seinmolen; een kruiwagen die in de 19e eeuw werd gebruikt voor het verhogen van de Slaperdijk, het graven van de Ringvaart, het opwerpen van de Ringdijk van de Haarlemmermeerpolder en de aanleg van de Katwijkse uitwatering; een houten model van een opwindende sluisdeur uit de 19e eeuw; drie sluismallen aan de muur; een zilveren beker van de Schermer; een stembus die werd gebruikt bij waterschapsverkiezingen in 1950; een koperen plaat en een kaartje van de Beemster; zinkstukken voor de beteugelingsdam in de Vlieter uit 1929; windassen; een wapenbord van het Hoogheemraadschap van de Hondsbossche en Duinen tot Petten, een zeilanker, zeilgewicht en zeilkruis.

• Schilderijen, prenten en etsen:
het schilderij 'Kruiend ijs bij Ochten'; een portret van Lodewijk Napoleon; een ets die de watersnood bij Halfweg op 14 november 1775, een portret van Christiaan Brunings, een portret van Frederik Willem Conrad; een prent van het Rijnlandshuis Spaarndam; een aquarel en documentatie betreffende 'het leggen der eerste stenen aan de Katwijkse binnensluis'.

• Rapporten:
fragmenten uit het 'Plan ter beheeringhe van den Waterstaat der Bataafse Republiek' uit 1798; een boekje met het reglement uit 1863 voor de bewaking van de Spaarndamschen dijk bij stormvloeden; een onderzoeksrapport voor de uitwatering bij Katwijk in 1803; meerlaagsveiligheid en het plan van de tweede Deltacommissaris.

• Kaarten:
een kaart van het werkgebied van het Hoogheemraadschap van Rijnland; een overzichtskaart van Rijnland uit 1746; een ingekleurde kaart dat het werkgebied aangeeft van het Hoogheemraadschap van de Uitwaterende Sluizen; een kaart van het Noorderkwartier en nouvelle Carte de la province de Hollande; een kaart van de Pannerdense kop; een kaart dat laat zien hoe de waterverdeling in de Rijntakken eruitziet; een kaart met een reis door Noord-Holland in 1800; een kaart uit 1802 die het IJ, met de Rijnlandse Slaperdijk bij Spaarndam toont; een kaart van Slaperdijk uit 1746, de oudste kaart van Rijnland die is gemaakt voor een civiele rechtszaak voor de hoogheemraden van Rijnland over de onderhoudsplicht van een stuk Spaarndammerdijk; kaarten van de hoofden voor de Buitensluit in Katwijk aan Zee; een kaart met de in de 19e eeuw gerealiseerde waterstaatswerken; een kaart van het Zuiderzeeplan van Cornelis Lely uit 1924-1925; een kaart van de dertien Deltawerken; een overzichtskaart van de zwakke schakels langs de Nederlandse kust; een kaart van de Hondsbossche zeewering en achterliggende polders in 1730; een overzichtskaart van het programma Ruimte voor de Rivier.

• Foto's:
een foto van monument 'The Wave' ter nagedachtenis aan de overstroming in 1916; een afbeelding van de wateroverlast in Nijmegen door de overstroming van de Waal in januari 1926; een foto van de sluiting van de Afsluitdijk op 28 mei 1932; een foto van de overstroming van Nieuwerkerk op Schouwen-Duiveland op 1 februari 1953; een foto van de voltooiing van de Veerse Gatdam uit 1961; een foto van de gesloten Maeslantkering na de storm op 8 november 2007; een foto van het hefschip Ostrea uit 1983 die de pijlers voor de Oosterscheldekering transporteert; een foto van het hoogwater bij Veessen langs de IJssel in 1995; foto’s van de Hondsbossche Duinen; een luchtfoto van de Zandmotor van Rijkswaterstaat.

• Maquette:
een maquette van de buitensluis bij Katwijk uit 1807.

In het Cruquius Museum

In het Cruquius Museum zijn 9 objecten te zien. Dit zijn een kerkraam, een kopergravure, een rapport, schilderijen en kaarten.
• Kaarten:
de kaart van het Haarlemmermeer die gemaakt is in 1740 door de landmeter Melchior Bolstra; een kaart met de planetenbanen voor het jaar 1732; een kaart van het Hoogheemraadschap van Delfland; een kaart met de afkalving van de oever van het Haarlemmermeer.

• Schilderijen:
een portret van de waterbouwkundige Christiaan Brunings; een portret van zijn voorganger Frederik Willem Conrad.

• een kopergravure van een 'Ongewone waterbeweging in het Haarlemmermeer', op 1 november 1755.

• een kerkraam ter ere van Nicolaas Cruquius

• Rapporten:
twee pagina's uit een boekje met waarnemingen van Cruquius uit februari en maart 1727.

Een kaart van Spaarndam in het Rijnlandshuis in Spaarndam

In het Rijnlandshuis / Gemeenlandshuis in Spaarndam zijn 24 objecten te zien. Dit zijn voorwerpen, rapporten, schilderijen, foto's en kaarten.
• Schilderijen en prenten:
een schilderij van Huis Zwanenburg; een prent van het Gemeenlandshuis Spaarndam aan de Spaarndammerdijk; een portret van Christiaan Brunings; een portret van Frederik Willem Conrad; een afbeelding van het grafmonument van Frederik Willem Conrad.

• Kaarten:
een overzichtskaart van Rijnland uit 1746; een kaart van Spaarndam; een kaart uit 1802 die het IJ toont, met de Rijnlandse Slaperdijk bij Spaarndam; ansichtkaarten van de Spaarndammerdijk; een ansichtkaart van het visserseinde Spaarndam; een grote kaart van het visserseinde in Spaarndam.

• Rapporten:
een boekje met het reglement uit 1863 voor de bewaking van de Spaarndamschen dijk bij stormvloeden; een geschreven instructie voor Conrad zelf en een gedrukte instructie voor de opziener van het Haarlemmerkwartier; verschillende bekendmakingen.

• Voorwerpen:
een opzichterstaf uit Spaarnwoude; een breeuwhamer, pekpot en een touw; een peilschaal die een opziener gebruikte voor het meten van het waterpeil; een houten schaal model van de Kolksluis in Spaarndam; een houten model van de Grote Sluis te Spaarndam; drie sluismallen aan de muur; een ijsbijl die door de sluiswachters en ander personeel werd gebruikt om in Spaarndam in strenge winters gebruikt het ijs bij de sluisdeuren weg te hakken.

• Foto's:
een foto van de timmerloods; een foto van de Grote Sluis, uit het midden van de 20e eeuw; een foto waarop te zien is hoe het ijs bij de sluisdeuren wordt weggehakt.

 

De tentoonstelling werd van 20 juni t/m 17 september 2017 gehouden.

Tentoonstelling Waterbazen Tentoonstelling Waterbazen

 

Zoals ook in het artikel Inleiding Instawalk Waterbazen aangegeven, heb ik op het moment van publiceren van dit artikel weinig tot niets van de tentoonstelling gezien. Ik ga dan ook zeker terug naar twee van de drie tentoonstellingslocaties om deze tentoonstelling te bekijken en meer foto's te maken. Deze foto's zullen als ik de tentoonstelling heb bekeken, gepubliceerd worden in o.a. dit artikel, maar ook in de foto artikelen. De foto's die ik tijdens in Instawalk Waterbazen heb gemaakt zijn terug te vinden in de artikelen Foto's St. Bavokerk, Foto's Cruquius Museum en Foto's Rijnlandshuis.


Meer informatie over de drie verschillende locaties is terug te vinden in de artikelen St. Bavokerk, Cruquius Museum en Rijnlandshuis.

 


Volg JTravel op Facebook, Instagram, Twitter, Pinterest en Bloglovin’.

 

Bewaar op Pinterest


De instawalk Waterbazen werd gehouden naar aanleiding van de tentoonstelling Waterbazen, een tentoonstelling die ging over 800 jaar Nederlandse strijd tegen het water. Deze tentoonstelling is niet meer te zien (behalve op mijn website). Wil je meer weten over deze tentoonstelling, lees dan mijn website. Lees je mee? #bavokerk #haarlem #cruquiusmuseum #cruquius #haarlemmermeer #rijnlandshuis #spaarndam #instawalk #instawalkwaterbazen #waterbazen #jtravel #jtravelblog

 

Deel dit artikel

Reacties mogelijk gemaakt door CComment